Ozempic a utrata mięśni – jak chronić masę mięśniową podczas terapii GLP-1?

Ozempic zawiera semaglutyd – agonistę receptora GLP-1 stosowanego w leczeniu cukrzycy typu 2. Ta sama substancja czynna znajduje się również w preparacie Wegovy, który ma wskazanie do leczenia otyłości i nadwagi z chorobami towarzyszącymi. Do szeroko rozumianej terapii inkretynowej należy również tirzepatyd, czyli substancja czynna leku Mounjaro, działająca na receptory GIP i GLP-1.

Leki te mogą prowadzić do znacznej redukcji masy ciała. Pytanie nie powinno jednak brzmieć wyłącznie: „ile kilogramów udało się schudnąć?”, lecz również: z czego składa się utracona masa i jak zachować możliwie dużo sprawnej tkanki mięśniowej?

Czy Ozempic powoduje utratę mięśni?

Podczas odchudzania organizm zwykle traci nie tylko tkankę tłuszczową. Część utraconej masy stanowi również masa beztłuszczowa. Dotyczy to zarówno redukcji prowadzonej za pomocą diety i aktywności fizycznej, jak i farmakoterapii wspomagającej leczenie otyłości.

Warto przy tym rozróżnić dwa pojęcia. Masa beztłuszczowa nie jest tym samym co masa mięśni szkieletowych. W pomiarach DXA lub BIA obejmuje ona także wodę, narządy, tkankę łączną i inne składniki organizmu. Dlatego komunikat „straciłem 4 kg masy beztłuszczowej” nie oznacza automatycznie utraty 4 kg mięśni.

Najnowsza metaanaliza randomizowanych badań klinicznych z 2026 r. wykazała, że przy terapii inkretynowej część redukcji masy ciała przypadająca na masę beztłuszczową wynosiła średnio około 35% dla semaglutydu i 25% dla tirzepatydu. Co ważne, w interwencjach opartych wyłącznie na stylu życia udział ten był podobny – około 26%. Najkorzystniejszy wynik uzyskano wtedy, gdy redukcji towarzyszył trening oporowy.

Dlaczego masa beztłuszczowa może spadać podczas terapii GLP-1?

Najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie nie polega na tym, że semaglutyd „niszczy mięśnie”. Leki GLP-1 i GIP/GLP-1 zmniejszają apetyt i u części osób bardzo wyraźnie ograniczają ilość spożywanego jedzenia. Jeżeli całkowita podaż energii staje się zbyt mała, a wraz z nią spada spożycie białka i innych składników odżywczych, organizm ma mniej warunków do utrzymania beztłuszczowej masy ciała.

• duży deficyt energetyczny – im szybsza i większa redukcja, tym większe znaczenie ma ochrona mięśni,
• zbyt mała podaż białka – mały apetyt może sprawić, że osoba je po prostu za mało,
• brak bodźca mechanicznego – mięśnie potrzebują regularnego obciążenia, aby organizm miał powód je utrzymywać,
• niska wyjściowa masa i siła mięśniowa – szczególnie u osób starszych, mało aktywnych lub po wielu wcześniejszych dietach redukcyjnych,
• nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia – działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego mogą dodatkowo ograniczać jedzenie i nawodnienie,
• nieprawidłowo zbilansowana dieta – przy małej objętości jedzenia każdy posiłek powinien wnosić odpowiednią wartość odżywczą.

Ile białka podczas terapii Ozempic, Wegovy lub Mounjaro?

Nie ma jednej prawidłowej liczby dla wszystkich. Zapotrzebowanie zależy między innymi od wieku, masy i składu ciała, aktywności fizycznej, wielkości deficytu energetycznego, stanu nerek, współistniejących chorób i indywidualnej tolerancji jedzenia.

W opublikowanym w 2025 r. wspólnym stanowisku American College of Lifestyle Medicine, American Society for Nutrition, Obesity Medicine Association i The Obesity Society wskazano, że podczas aktywnej redukcji masy ciała często rozważa się podaż około 1,2-1,6 g białka/kg/dobę. Autorzy podkreślają jednak, że u osób z otyłością przeliczanie tej wartości na aktualną masę ciała może istotnie zawyżać zapotrzebowanie. Alternatywnie można odnosić białko do beztłuszczowej masy ciała albo ustalać praktyczny cel dobowy indywidualnie.

W praktyce klinicznej ważniejsze od mechanicznego zastosowania jednego przelicznika jest sprawdzenie, czy dana osoba rzeczywiście jest w stanie zrealizować zaplanowaną podaż białka przy zmniejszonym apetycie. Niekiedy korzystniejsze są mniejsze porcje produktów o dużej gęstości odżywczej: jajka, ryby, chudy nabiał, fermentowane produkty mleczne, chude mięso, tofu, tempeh lub dobrze tolerowane rośliny strączkowe. Odżywka białkowa może być narzędziem pomocniczym, ale nie jest obowiązkowa.

Jeżeli występuje przewlekła choroba nerek lub inne wskazanie do ograniczenia podaży białka, wartości stosowane rutynowo podczas redukcji nie powinny być przenoszone automatycznie.

Samo białko nie wystarczy – potrzebny jest trening oporowy

To jeden z najważniejszych elementów aktualnych zaleceń. Większa podaż białka bez bodźca treningowego nie daje takiej ochrony mięśni jak połączenie żywienia z regularnym treningiem siłowym lub oporowym.

Wspólne stanowisko z 2025 r. wskazuje na regularny trening siłowy, docelowo około 3 razy w tygodniu, wraz z co najmniej 150 minutami umiarkowanej aktywności aerobowej tygodniowo. Plan zawsze powinien być dopasowany do wieku, sprawności, chorób współistniejących, dolegliwości bólowych i wcześniejszego doświadczenia.

Jeżeli ktoś wcześniej nie ćwiczył, nie musi rozpoczynać od siłowni i dużych ciężarów. Bodźcem oporowym może być również trening z gumami, ćwiczenia z masą własnego ciała albo odpowiednio dobrany trening domowy. Najważniejsze są regularność, progresja i bezpieczeństwo.

Co pokazały badania z tirzepatydem?

Choć ten artykuł pierwotnie dotyczył Ozempicu, warto spojrzeć szerzej na terapię inkretynową. W analizie składu ciała z badania SURMOUNT-1 u osób stosujących tirzepatyd po 72 tygodniach masa ciała zmniejszyła się średnio o 21,3%, masa tłuszczowa o 33,9%, a masa beztłuszczowa o 10,9%. Około 75% utraconej masy stanowił tłuszcz, a około 25% masa beztłuszczowa. Podobna proporcja występowała w grupie placebo, choć całkowita redukcja masy była znacznie mniejsza.

To kolejny argument przeciwko prostemu stwierdzeniu, że „lek spala mięśnie”. Problem jest bardziej złożony i dotyczy składu dużej redukcji masy ciała oraz sposobu, w jaki zabezpieczamy organizm podczas jej trwania.

Czy warto kontrolować skład ciała?

Tak, ale wynik trzeba interpretować rozsądnie. Domowe i gabinetowe analizatory BIA są wrażliwe między innymi na nawodnienie, porę dnia, posiłki i aktywność fizyczną. Dlatego pojedynczy pomiar może wprowadzać w błąd. Znacznie ważniejszy jest trend wykonywany w podobnych warunkach.

• tempo zmiany masy ciała,
• obwody ciała,
• siła i sprawność funkcjonalna,
• regularność treningu oporowego,
• realizacja podaży białka i energii,
• objawy mogące świadczyć o zbyt małej podaży żywności lub niedoborach,
• w wybranych przypadkach dokładniejsza ocena składu ciała, np. DXA.

Najczęstszy błąd podczas terapii GLP-1: „skoro nie jestem głodny, to nie muszę jeść”

Zmniejszenie apetytu jest jednym z mechanizmów, dzięki którym terapia pomaga redukować masę ciała. Nie oznacza to jednak, że każda możliwie niska podaż energii jest korzystna. U części osób pojawia się przekonanie, że im mniej uda się zjeść, tym skuteczniejsze jest leczenie. To może prowadzić do bardzo małej podaży białka, błonnika, witamin i składników mineralnych, osłabienia oraz trudności z utrzymaniem aktywności fizycznej.

Z perspektywy psychodietetycznej ważne jest również, aby farmakoterapia nie została zamieniona w kolejny okres bardzo restrykcyjnej „diety na chwilę”. Warto wykorzystać okres mniejszego apetytu do nauki regularności, rozpoznawania sytości, budowania prostych posiłków o dobrej wartości odżywczej i stopniowego przygotowania się do długoterminowego utrzymania efektów.

Jak żywić się podczas terapii GLP-1, aby lepiej chronić mięśnie?

1. Ustal realny cel białka. Nie opieraj go automatycznie na aktualnej masie ciała, szczególnie przy znacznej otyłości.
2. Rozdziel białko między posiłki. Przy małym apetycie łatwiej zrealizować cel, gdy źródło białka pojawia się kilka razy dziennie.
3. Jedz produkty białkowe odpowiednio wcześnie w posiłku. Jeżeli sytość pojawia się szybko, pozostawienie białka „na koniec” może utrudniać jego realizację.
4. Włącz trening oporowy. To jeden z najsilniejszych bodźców pomagających zachować sprawną tkankę mięśniową podczas redukcji.
5. Nie twórz niepotrzebnie skrajnego deficytu kalorycznego. Tempo redukcji powinno być dopasowane do sytuacji klinicznej.
6. Dbaj o nawodnienie i tolerancję przewodu pokarmowego. Nudności, zaparcia, wymioty lub biegunka mogą pośrednio pogarszać jakość diety.
7. Kontroluj nie tylko kilogramy. Ważne są również siła, sprawność, obwody, tolerancja wysiłku i jakość sposobu żywienia.
8. Nie stosuj suplementów „na mięśnie” z automatu. Najpierw należy zabezpieczyć energię, białko, pełnowartościową dietę i trening.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Semaglutyd i inne leki inkretynowe mogą prowadzić do bardzo skutecznej redukcji masy ciała. Część tej redukcji może obejmować masę beztłuszczową, ale nie oznacza to, że Ozempic bezpośrednio „spala mięśnie”. Najnowsze dane wskazują, że udział utraty masy beztłuszczowej jest porównywalny z tym obserwowanym w części interwencji odchudzających bez leków, natomiast trening oporowy wyraźnie poprawia ochronę beztłuszczowej masy ciała.

Najważniejsze elementy praktyczne to odpowiednio dobrana podaż energii i białka, regularne ćwiczenia oporowe, pełnowartościowa dieta, kontrola objawów ze strony przewodu pokarmowego oraz obserwowanie nie tylko masy ciała, ale też sprawności i jakości całej redukcji.

Jarosław Juć
dietetyk kliniczny, psychodietetyk, dietetyk pediatryczny

Bibliografia i aktualne źródła

1. Mozaffarian D. i wsp. Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: a joint advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society. American Journal of Clinical Nutrition / Obesity, 2025. PubMed.
2. Eisa N, Barood O. Lean Mass Changes With Incretin Therapy Versus Lifestyle Intervention: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Diabetes Obes Metab. 2026. PubMed.
3. Look M. i wsp. Body composition changes during weight reduction with tirzepatide in the SURMOUNT-1 study of adults with obesity or overweight. Diabetes Obes Metab. 2025;27(5):2720-2729. PubMed.
4. Bikou A. i wsp. A systematic review of the effect of semaglutide on lean mass: insights from clinical trials. Expert Opin Pharmacother. 2024;25(5):611-619. PubMed.
5. Effect of GLP-1 receptor agonists at doses for obesity management on muscle health: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. 2026. PubMed.
6. European Medicines Agency. Ozempic – EPAR.
7. European Medicines Agency. Wegovy – EPAR.
8. European Medicines Agency. Mounjaro – EPAR.