To już nie jest hasło motywacyjne. To medycyna oparta na faktach.
Jeszcze kilka lat temu wielu pacjentów po rozpoznaniu cukrzycy typu 2 słyszało głównie: „to choroba na całe życie”, „będzie trzeba brać leki”, „proszę ograniczyć cukier”. I koniec rozmowy. Tylko że dzisiaj wiemy już znacznie więcej.
Medycyna oparta na dowodach naukowych mówi jasno: u części pacjentów z cukrzycą typu 2 można uzyskać remisję. Nie przez magiczny suplement, detoks sokowy, cynamon w kapsułkach ani dietę z internetu. Chodzi o głęboką zmianę metaboliczną organizmu, przede wszystkim przez redukcję masy ciała, zmniejszenie ilości tłuszczu trzewnego, poprawę insulinowrażliwości i odciążenie komórek beta trzustki.
Największe szanse mają osoby z niedawno rozpoznaną cukrzycą typu 2.
Czas po diagnozie jest jak okno metaboliczne. Im szybciej zacznie się dobrze zaplanowane działanie, tym większa szansa, że organizm jeszcze odpowie. Im dłużej trwa hiperglikemia, przeciążenie wątroby, insulinooporność i nadmierna masa ciała, tym trudniej cofnąć ten proces.
Badania pokazują, że redukcja masy ciała rzędu około 20% może znacząco zwiększać prawdopodobieństwo remisji. To bardzo konkretna liczba. Nie kosmetyczne „schudnę 3 kg do wakacji”, tylko realna przebudowa metaboliczna organizmu. U wybranych pacjentów z nadwagą lub otyłością taka skala redukcji może być jednym z najważniejszych elementów terapii cukrzycy typu 2.
Ale jest tu jedno bardzo ważne „ale”:
Remisja to nie jest wyleczenie raz na zawsze !!! Remisja oznacza stan, w którym hemoglobina glikowana utrzymuje się poniżej 6,5%, czyli poniżej 48 mmol/mol, bez stosowania leków obniżających glikemię. To stan, który trzeba utrzymać. Gdy wraca masa ciała, wraca podjadanie, jedzenie emocjonalne, brak snu, brak aktywności i stare porcje jedzenia – organizm bardzo często wraca też do starej glikemii.
I dlatego samo zdanie „proszę schudnąć”, „unikaj węglowodanów”, „jedz mniej” jest dla pacjenta za słabe. Za ogólne. Trochę jak powiedzieć komuś z długami: proszę mieć więcej pieniędzy. No pięknie, tylko jak?
Lekarze oraz dietetycy powinni w tym miejscu wejść dużo głębiej. Nie sprowadzać cukrzycy typu 2 do zakazu cukru, białego pieczywa i słodyczy. Pacjent potrzebuje strategii, a nie listy straszaków.
Pacjent potrzebuje wiedzieć:
· jaki cel redukcji masy ciała ma sens w jego przypadku
· jak rozłożyć energię i białko, żeby chudnąć, ale nie tracić nadmiernie mięśni
· jak obniżyć ładunek glikemiczny posiłków bez robienia z diety kary
· jak komponować posiłki, żeby glukoza po jedzeniu nie wybijała jak z procy
· jak monitorować glikemię, hemoglobinę glikowaną, obwód pasa, lipidogram i parametry wątrobowe
· jak odróżnić głód fizjologiczny od napięcia, zmęczenia i jedzenia „bo już nie mam siły”
· jak wracać do planu po gorszym dniu, a nie porzucać wszystko po jednym potknięciu
Bo w cukrzycy typu 2 problemem bardzo często nie jest wyłącznie cukier. Problemem jest cały układ: wątroba, tkanka tłuszczowa trzewna, mięśnie, trzustka, sen, stres, rytm dnia, leki, aktywność fizyczna, a czasem także wstyd, presja i wieloletnia zła relacja z jedzeniem.
Pacjent, który słyszy tylko „proszę mniej jeść”, często zostaje sam z czymś, czego przez lata nie umiał uregulować. A potem dziwimy się, że po kilku tygodniach wraca do starych schematów. Organizm nie zmienia metabolizmu od ulotki z zaleceniami lub od słuchania lekarzy z youtuba serwujących mu listę zakazów. Potrzebuje konkretnego planu.
Po rozpoznaniu cukrzycy typu 2 nie warto czekać, aż „się zobaczy”. Właśnie wtedy trzeba działać najmocniej. Rozsądnie, intensywnie i z planem.
Remisja cukrzycy typu 2 zaczyna się od redukcji masy ciała, ale utrzymuje się dzięki nawykom.
Jarosław Juć
Dietetyk kliniczny, psychodietetyk, dietetyk pediatryczny
Źródła: badanie DiRECT, konsensus ADA/EASD/Diabetes UK/Endocrine Society dotyczący remisji cukrzycy typu 2, publikacje z zakresu leczenia otyłości i cukrzycy typu 2 w modelu medycyny opartej na faktach.
