Emulgatory, powszechnie dodawane do żywności, są obiektem badania ze względu na ich potencjalny wpływ na zdrowie. Szczególną uwagę zwrócono na wyniki dużego badania kohortowego, które sugerują, że konsumpcja niektórych emulgatorów może być powiązana z podwyższonym ryzykiem wystąpienia wybranych typów nowotworów, w tym raka piersi i prostaty.
Definicja: Emulgatory to cząsteczki dodawane do żywności, które działają jako stabilizator, zapobiegając rozdzielaniu się cieczy normalnie nie mieszających się ze sobą. Występują powszechnie w żywności, odgrywając ważną rolę w poprawie wyglądu, konsystencji i trwałości wielu spożywanych obecnie produktów.
Żywność ultraprzetworzona, stanowiąca istotny składnik diety współczesnych społeczeństw – przykładowo odpowiada za ok. 30% spożycia kalorii we Francji – była już wcześniej łączona z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, otyłości i wyższej śmiertelności. Przyczyny te mogą być związane z obecnością dodatków, w tym emulgatorów, które poprawiają konsystencję i przedłużają trwałość produktów spożywczych.
Nowsze badania eksperymentalne wskazują, że emulgatory mogą zakłócać równowagę mikrobioty jelitowej, prowadząc do stanów zapalnych. Taka dysbioza oraz chroniczne zapalenie mają związek nie tylko z większym ryzykiem zapalnych chorób jelit, ale również z rozwojem niektórych nowotworów pozajelitowych.
Badanie NutriNet-Santé, obejmujące ponad 100 000 Francuzów, pozwoliło zbadać związek między dietą a występowaniem nowotworów. Analizowano dane 92 000 osób (w tym 78,8% kobiet), śledząc ich przez średnio 6,7 roku. W tym okresie zarejestrowano 2604 przypadki nowotworów, w tym 750 dotyczących piersi, 322 – prostaty i 207 – jelita grubego.
Z analizy wynika, że ryzyko zachorowania na nowotwory wzrasta wraz ze spożyciem produktów zawierających określone emulgatory, często wykorzystywane w produkcji przemysłowej, takie jak karageny (E407), mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych (E471), pektyny (E440) oraz węglan sodu (E500).
Szczególnie zauważalne było zwiększenie ryzyka przy wysokim spożyciu mono- i diglicerydów kwasów tłuszczowych (E471), które wiązało się z 15-procentowym wzrostem ryzyka wszystkich rodzajów nowotworów, 24-procentowym wzrostem ryzyka raka piersi oraz 46-procentowym wzrostem ryzyka raka prostaty. Wysokie spożycie karagenów (E407) było powiązane z 28-procentowym wzrostem ryzyka raka piersi.
Analizując wpływ na ryzyko raka piersi w zależności od stanu menopauzalnego, stwierdzono, że wysokie spożycie difosforanów (E450), pektyn (E440) oraz wodorowęglanu sodu (E500) było związane z istotnym wzrostem ryzyka przed menopauzą. Natomiast nie zaobserwowano związku między spożyciem emulgatorów a ryzykiem raka jelita grubego.
| Typ emulgatora | Wzrost ryzyka wszelkich nowotworów | Wzrost ryzyka raka piersi | Wzrost ryzyka raka prostaty |
|---|---|---|---|
| Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych (E471) | 15% | 24% | 46% |
| Karageny (E407) | Nie określono | 28% | Nie określono |
| Difosforany (E450) | Nie określono | 45% (przed menopauzą) | Nie określono |
| Pektyny (E440) | Nie określono | 55% (przed menopauzą) | Nie określono |
| Wodorowęglan sodu (E500) | Nie określono | 48% (przed menopauzą) | Nie określono |
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Żywności oceniła bezpieczeństwo stosowania niektórych emulgatorów, w tym E471, i nie wykazała potrzeby zmian w zaleceniach dotyczących ich spożycia.
Choć nowotwory mają złożoną etiologię, i pojedyncze czynniki, takie jak emulgatory, mogą nie mieć decydującego wpływu na ogólne ryzyko, ich powszechne występowanie może przyczynić się do zwiększenia liczby przypadków nowotworów na poziomie populacyjnym. Aby potwierdzić przyczynowy związek między emulgatorami a ryzykiem nowotworów, potrzebne są dalsze badania eksperymentalne i epidemiologiczne.
Zachęcam do podejmowania świadomych decyzji dotyczących sposobu odżywiania, które mają kluczowe znaczenie dla utrzymania zdrowia i dobrostanu. Przygotowywanie posiłków w warunkach domowych, dokładne czytanie etykiet produktów spożywczych, wybieranie składników o prostej i zrozumiałej liście składników, a także ograniczanie spożycia wysoce przetworzonych, wieloskładnikowych produktów dostępnych w supermarketach, mogą znacząco przyczynić się do poprawy jakości diety oraz ograniczenia narażenia na potencjalnie szkodliwe substancje, takie jak emulgatory spożywcze. W świetle ostatnich badań naukowych, uwaga na jakość spożywanych produktów nigdy nie była ważniejsza. Polecam aplikację mobilną ŁGeniusz do nauki komponowania zdrowych potraw. Aplikacja dostępna jest w sklepach z aplikacjami mobilnymi.
Jarosław Juć
Bibliografia:
Sellem L, Srour B, Javaux G i in. Emulgatory dodatków do żywności a ryzyko raka: wyniki francuskiej prospektywnej kohorty NutriNet-Santé. PLoS Med. 13 lutego 2024 r.;21(2):e1004338. doi:10.1371/journal.pmed.
Najnowsze komentarze